انواع فرز دندانپزشکی و کاربرد (با عکس و اسم کامل)
مقدمه
فرز دندانپزشکی (Dental Bur) یکی از مهمترین ابزارهای برش، تراش و آمادهسازی در درمانهای دندانپزشکی است. از برداشت پوسیدگی و آمادهسازی حفره گرفته تا تراش دندان برای روکش، اصلاح ترمیمها و پرداخت نهایی، انتخاب نوع مناسب فرز تأثیر مستقیمی بر کیفیت درمان، دقت کار و حفظ بافت سالم دندان دارد.
اگر به دنبال کاتالوگ فرز های دندانپزشکی هستید به این قسمت مراجعه کنید.
با وجود تنوع زیاد فرزها، بسیاری از دندانپزشکان، دانشجویان و دستیاران دندانپزشکی هنگام انتخاب فرز مناسب با سؤالهایی مانند تفاوت فرز الماسه و کارباید چیست؟ فرز تیپر چه کاربردی دارد؟ یا فرز شعله شمعی برای چه درمانی استفاده میشود؟ روبهرو هستند.
در این مقاله، تلاش کردهایم یک مرجع جامع و کاربردی تهیه کنیم که تمامی انواع فرز دندانپزشکی با عکس، اسم فارسی و انگلیسی، شکل ظاهری و کاربرد هر مدل را بهصورت دستهبندیشده معرفی کند. علاوه بر این، برخلاف بسیاری از منابع فارسی، در پایان مقاله امکان دانلود کاتالوگ کامل فرز دندانپزشکی نیز فراهم شده است؛ کاتالوگی که شامل مشخصات فنی، کد هر فرز، سایز، شکل و اطلاعات موردنیاز برای انتخاب دقیق محصول است.
اگر به دنبال یک راهنمای کامل برای شناخت انواع فرزهای دندانپزشکی هستید، این مقاله میتواند مرجع مناسبی برای شما باشد.
طبقهبندی فرز دندانپزشکی بر اساس جنس
انتخاب فرز مناسب تنها به شکل ظاهری آن محدود نمیشود. جنس قسمت برنده فرز نیز نقش تعیینکنندهای در سرعت تراش، کیفیت سطح، میزان تولید حرارت و طول عمر ابزار دارد. امروزه بیشترین استفاده در دندانپزشکی مربوط به دو خانواده اصلی یعنی فرزهای الماسه (Diamond Burs) و فرزهای کارباید (Carbide Burs) است.
برای اینکه تفاوت این دو فرز ر بدانید به مقاله تفاوت فرز کارباید و الماسه مراجعه نمایید.
راهنمای تصویری انواع فرز دندانپزشکی (اسم، شکل و کاربرد)
به دلیل تنوع زیاد فرزهای دندانپزشکی، بهترین روش برای شناخت آنها، دستهبندی بر اساس شکل هندسی است. هر فرم هندسی برای هدف مشخصی طراحی شده و انتخاب صحیح آن باعث افزایش دقت درمان، کاهش زمان تراش و حفظ بیشتر ساختار سالم دندان میشود.
در ادامه با رایجترین انواع فرزهای دندانپزشکی آشنا میشوید.
خانواده فرزهای تیپر (Taper Burs)
این خانواده بیشتر در تراش دندان برای روکش و پروتزهای ثابت استفاده میشود. دیوارههای مخروطی این فرزها باعث ایجاد همگرایی مناسب و آمادهسازی استاندارد دندان میشوند.
فرز تیپر روند اند الماسه (Taper Round End Burs)
همانطور که از نام آن مشخص است، این فرز دارای بدنه مخروطی و نوک گرد است. گرد بودن انتهای فرز باعث میشود خطوط داخلی تراش نرم و بدون گوشههای تیز ایجاد شوند.
این مدل یکی از پرکاربردترین فرزهای آمادهسازی دندان برای روکشهای تمام سرامیک و زیرکونیا است. همچنین برای ایجاد دیوارههای همگرا و کاهش احتمال تمرکز تنش در ترمیمهای غیرمستقیم کاربرد فراوانی دارد.
مشاهده محصول: فرز تیپر روند اند الماسه
فرز تیپر فلت اند الماسه (Taper Flat End Burs)
این فرز از نظر شکل کلی مشابه مدل قبلی است اما انتهای آن کاملاً صاف طراحی شده است. همین ویژگی باعث میشود کف تراش کاملاً تخت ایجاد شود.
از این مدل بیشتر برای تراش شانهای (Shoulder Preparation)، آمادهسازی روکشهای سرامیکی و ایجاد خطوط پایان دقیق استفاده میشود.
مشاهده محصول: فرز تیپر فلت اند الماسه
فرز نیدل الماسه (Taper Conical End Burs)
فرز نیدل دارای بدنه بسیار باریک، بلند و نوک تیز است و ظاهری شبیه سوزن دارد.
این مدل برای پرداخت نواحی بیندندانی، اصلاح شیارهای ظریف، دسترسی به نواحی محدود و تراشهای دقیق در دندانهای قدامی بسیار مناسب است.
مشاهده محصول: فرز نیدل الماسه
فرز چمفر مخروطی الماسه (Chamfer Taper Burs)
این فرز ترکیبی از طراحی مخروطی و چمفر است و برای ایجاد خط پایان Chamfer در آمادهسازی روکشها استفاده میشود.
در درمانهایی که نیاز به ضخامت یکنواخت مواد ترمیمی وجود دارد، استفاده از این مدل باعث ایجاد تراشی استاندارد و قابل پیشبینی خواهد شد.
مشاهده محصول: فرز چمفر مخروطی الماسه
خانواده فرزهای چمفر و شولدر
این گروه از مهمترین فرزهای مورد استفاده در پروتز ثابت محسوب میشوند و نقش اصلی آنها ایجاد خطوط پایان مناسب برای روکش است.
فرز چمفر الماسه (Chamfer Burs)
فرز چمفر دارای بدنه استوانهای با انتهای گرد است و هنگام تراش، خط پایان Chamfer ایجاد میکند.
این مدل برای روکشهای فلز-سرامیک، زیرکونیا و بسیاری از ترمیمهای غیرمستقیم استفاده میشود و یکی از رایجترین فرزهای مورد استفاده در کلینیکهای پروتز است.
مشاهده محصول: فرز چمفر الماسه
فرز شولدر الماسه (Cylinder Round End Burs)
فرز شولدر دارای بدنه تقریباً استوانهای با انتهای گرد است و برای ایجاد Shoulder Finish Line طراحی شده است.
این مدل در آمادهسازی دندان جهت روکشهای تمام سرامیک، ایمکس و سایر ترمیمهایی که به ضخامت بیشتر لبه نیاز دارند، کاربرد گستردهای دارد.
مشاهده محصول: فرز شولدر الماسه
خانواده فرزهای گرد (Round Family)
فرزهای گرد از قدیمیترین و پرکاربردترین فرزهای دندانپزشکی هستند. طراحی کروی آنها امکان ایجاد حفرههای اولیه، برداشت پوسیدگی و دسترسی آسان به نقاط مختلف دندان را فراهم میکند.
فرز روند الماسه (Round Burs)
فرز روند دارای سری کاملاً کروی است و در سایزهای مختلف تولید میشود. هرچه شماره فرز بزرگتر باشد، قطر قسمت کروی نیز افزایش مییابد.
این فرز برای باز کردن شیارهای اولیه، ایجاد حفرههای کوچک، برداشت محدود مینای دندان، اصلاح نواحی تماس و آمادهسازی اولیه برخی ترمیمها کاربرد دارد. در درمانهای زیبایی نیز برای اصلاح جزئی فرم دندان استفاده میشود.
مشاهده محصول: فرز روند الماسه
فرز گلابی الماسه (Pear Burs)
فرز گلابی دارای سری اشکی یا گلابیشکل است؛ قسمت فوقانی آن گرد بوده و به سمت ساقه باریکتر میشود.
این طراحی باعث ایجاد دیوارههای همگرا در حفرههای ترمیمی میشود و به همین دلیل یکی از رایجترین فرزها برای آمادهسازی حفرههای کلاس I و II محسوب میشود. همچنین برای برداشت پوسیدگی همراه با حفظ بیشتر ساختار سالم دندان کاربرد دارد.
مشاهده محصول: فرز گلابی الماسه
فرز اینورت الماسه (Inverted Burs)
فرز اینورت دارای سری استوانهای کوتاه با انتهای پهنتر از قسمت اتصال به ساقه است؛ به همین دلیل ظاهری شبیه قارچ یا مخروط وارونه دارد.
این فرز برای ایجاد Undercut، افزایش گیر مکانیکی ترمیم و اصلاح کف حفره کاربرد دارد و در برخی درمانهای ترمیمی هنوز جایگاه ویژهای دارد.
مشاهده محصول: فرز اینورت الماسه
فرز دابل اینورت الماسه (Inverted With Collar Burs)
این مدل نسخه پیشرفتهتر فرز اینورت است که دارای یقه (Collar) در قسمت اتصال سری به ساقه است.
وجود این طراحی باعث کنترل بهتر هنگام تراش و ایجاد گیر مناسبتر در برخی حفرههای ترمیمی میشود.
مشاهده محصول: فرز دابل اینورت الماسه
خانواده فرزهای فیشور و استوانهای
این گروه برای ایجاد دیوارههای مستقیم، گسترش حفره و تراش سطوح وسیع استفاده میشوند.
فرز فیشور الماسه (Fissure Burs)
فرز فیشور دارای بدنهای استوانهای و نسبتاً باریک است که قطر آن در طول سری تقریباً ثابت باقی میماند.
از این فرز برای باز کردن شیارهای اکلوزال، آمادهسازی حفرههای ترمیمی، ایجاد دیوارههای صاف و اصلاح سطوح استفاده میشود.
مشاهده محصول: فرز فیشور الماسه
فرز بشکهای الماسه (Barrel Burs)
فرز بشکهای همانطور که از نام آن مشخص است، ظاهری مشابه یک بشکه کوچک دارد؛ قسمت میانی پهنتر از ابتدا و انتهای آن است.
این مدل بیشتر برای کاهش حجم ساختار دندان در سطوح وسیع، تراش اکلوزال و آمادهسازی روکشهای سرامیکی کاربرد دارد.
مشاهده محصول: فرز بشکهای الماسه
فرز لقمهای الماسه (Bulk Reducer Burs)
فرز لقمهای برای برداشت سریع حجم زیادی از مینای دندان یا مواد ترمیمی طراحی شده است.
به دلیل طراحی خاص شیارهای برشی، میزان برداشت بافت در هر دور چرخش افزایش پیدا میکند و زمان آمادهسازی دندان برای روکش به شکل محسوسی کاهش مییابد.
مشاهده محصول: فرز لقمهای الماسه
خانواده فرزهای پرداخت و فرمدهی
این گروه بیشتر در درمانهای زیبایی، پروتز و پرداخت نهایی مورد استفاده قرار میگیرند.
فرز شعله شمعی الماسه (Flame Burs)
فرز شعله شمعی دارای سری کشیدهای است که از قسمت میانی به سمت نوک باریک میشود و ظاهری شبیه شعله آتش دارد.
به دلیل نوک باریک، این فرز دسترسی بسیار خوبی به نواحی بیندندانی، حاشیه روکشها و خطوط پایان فراهم میکند. همچنین در فینیشینگ لمینیت، ونیر و اصلاح ترمیمهای کامپوزیتی کاربرد فراوانی دارد.
مشاهده محصول: فرز شعله شمعی الماسه
فرز تخممرغی الماسه (Football Burs)
این فرز دارای سری بیضوی و متقارن است و از نظر ظاهری شبیه توپ راگبی یا تخممرغ دیده میشود.
از این مدل برای کاهش ارتفاع کاسپها، اصلاح سطوح اکلوزال، پرداخت آناتومی دندان و تنظیم تماسهای اکلوزالی استفاده میشود.
مشاهده محصول: فرز تخممرغی الماسه
فرز چرخی الماسه (Wheel Burs)
فرز چرخی دارای صفحهای دایرهای و نازک شبیه دیسک است.
این فرز بیشتر برای ایجاد شیار، برش سطوح محدود، اصلاح ترمیمها و برخی مراحل لابراتواری مورد استفاده قرار میگیرد.
مشاهده محصول: فرز چرخی الماسه
فرز اندکات الماسه (End Cutting Burs)
ویژگی اصلی این فرز آن است که عمل برش عمدتاً از قسمت انتهایی سری انجام میشود و سطوح جانبی کمترین تماس را دارند.
این طراحی باعث میشود هنگام تراش عمقی، احتمال آسیب به دیوارههای جانبی کاهش پیدا کند. در آمادهسازی کف حفره و برخی اصلاحات پروتزی نیز کاربرد دارد.
مشاهده محصول: فرز اندکات الماسه
فرز دپس مارکر الماسه (Depth Marker Burs)
فرز دپس مارکر برای ایجاد شیارهایی با عمق مشخص طراحی شده است.
دندانپزشک پیش از تراش کامل، با استفاده از این فرز شیارهای راهنما ایجاد میکند تا میزان برداشت مینای دندان در تمام سطح یکنواخت باشد. این روش در آمادهسازی لمینیت، ونیر و روکشهای سرامیکی اهمیت زیادی دارد.
مشاهده محصول: فرز دپس مارکر الماسه
فرز ترمیمی میکرو الماسه (Micro Restorative Burs)
این فرز دارای ابعاد کوچک و ظریف است و برای درمانهایی طراحی شده که نیاز به دقت بسیار بالا دارند.
از این مدل برای اصلاح جزئی کامپوزیت، پرداخت ترمیمهای کوچک، اصلاح لبهها و درمانهای کمتهاجمی استفاده میشود.
مشاهده محصول: فرز ترمیمی میکرو الماسه
فرز کارباید آنگل (Carbide Angle Bur)
فرز کارباید آنگل از نظر جنس با سایر فرزهای معرفیشده تفاوت دارد. این فرز بهجای ذرات الماس، دارای تیغههای برنده از جنس تنگستن کارباید است و برای نصب روی هندپیس آنگل (Contra Angle) طراحی شده است.
مهمترین کاربرد آن برداشت پوسیدگی، حذف ترمیمهای کامپوزیتی و آمالگام، اصلاح مواد ترمیمی و آمادهسازی اولیه حفرهها است. به دلیل عملکرد برشی، سرعت برداشت این فرز نسبت به مدلهای الماسه بیشتر بوده و در درمانهای ترمیمی بسیار پرکاربرد است.
مشاهده محصول: فرز کارباید آنگل
دانلود کاتالوگ کامل فرز دندانپزشکی
اگر برای انتخاب فرز مناسب به اطلاعات فنی دقیقتری مانند کد محصول، شماره فرز، قطر سری، طول قسمت برنده، نوع شفت، شکل هندسی، کاربرد تخصصی و مشخصات هر مدل نیاز دارید، پیشنهاد میکنیم کاتالوگ کامل فرزهای دندانپزشکی را دانلود کنید.
این کاتالوگ مرجع، تمامی مدلهای موجود را بهصورت طبقهبندیشده همراه با تصاویر، مشخصات فنی و کدهای استاندارد ارائه میکند و انتخاب فرز مناسب را برای دندانپزشکان، متخصصان پروتز، اندودنتیستها و دانشجویان دندانپزشکی سادهتر خواهد کرد.